Коррупсияга Қарши Курашишнинг Самарали Усуллари
Коррупсия – бу жамиятнинг барча даражаларига зарар етказадиган глобал муаммо. У иқтисодий о’сишни секинлаштиради, демократик институтларни заифлаштиради, ижтимоий адолатсизликни кучайтиради ва фуқароларнинг давлатга бо’лган ишончини сусайтиради. Коррупсияга қарши курашиш учун ҳар томонлама ёндашув ва доимий са’й-ҳаракатлар талаб этилади. Коррупсия — жамият тараққиёти, иқтисодий барқарорлик ва фуқароларнинг давлатга бўлган ишончига жиддий путур етказувчи энг хавфли иллатлардан биридир. У қонун устуворлигига зид бўлиб, адолат, тенглик ва ошкоралик тамойилларини издан чиқаради. Шу боис коррупсияга қарши кураш ҳар бир давлат ва жамият олдида турган муҳим вазифалардан ҳисобланади.
Коррупсияга қарши курашнинг ҳуқуқий асосларини мустаҳкамлаш
Коррупсияга қарши самарали курашнинг энг муҳим шарти — кучли ҳуқуқий база мавжудлигидир. Қонунларда коррупсияга оид ҳуқуқбузарликлар аниқ белгиланиши, жазолар эса муқаррар бўлиши лозим. Мансабдор шахсларнинг жавобгарлигини кучайтириш, уларнинг даромад ва мол-мулкини декларация қилиш тизимини жорий этиш коррупсиянинг олдини олишда муҳим аҳамият касб этади.
Давлат бошқарувида шаффофлик ва очиқликни таъминлаш
Шаффофлик коррупсияга қарши курашнинг энг самарали воситаларидан биридир. Давлат органлари фаолиятининг очиқ бўлиши, қарорлар қабул қилиш жараёнларининг жамоатчилик учун тушунарли ва кузатувга очиқ бўлиши коррупсион ҳолатларни кескин камайтиради. Электрон ҳукумат, онлайн давлат хизматлари ва рақамлаштириш инсон омилини камайтириб, порахўрлик хавфини пасайтиради.
Жамоатчилик назоратини кучайтириш
Коррупсияга қарши кураш фақат давлат органларининг вазифаси бўлиб қолмаслиги керак. Фуқаролик жамияти институтлари, оммавий ахборот воситалари ва нодавлат ташкилотлар бу жараёнда фаол иштирок этиши зарур. Очиқ муҳокамалар, журналистик суриштирувлар ва жамоатчилик мониторинги коррупсион ҳолатларни фош этишда муҳим рол ўйнайди.
Таълим ва тарбия орқали коррупсияга қарши иммунитетни шакллантириш
Коррупсияга қарши кураш узоқ муддатли жараён бўлиб, у аҳолининг ҳуқуқий онгини юксалтиришдан бошланади. Ёш авлодда ҳалоллик, адолат ва масъулият туйғуларини шакллантириш, таълим муассасаларида коррупсияга қарши маданиятни тарғиб қилиш келажакда бу иллатга нисбатан муросасиз муносабатни юзага келтиради.
Мансабдор шахслар учун ахлоқий меъёрларни жорий этиш
Давлат хизматчилари учун аниқ ахлоқ кодексларини ишлаб чиқиш ва уларга қатъий риоя этилишини таъминлаш муҳимдир. Ҳалоллик, манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслик ва хизмат ваколатларидан шахсий манфаатлар йўлида фойдаланмаслик асосий талаб бўлиши лозим.
Хулоса
Коррупсияга қарши курашиш – бу мураккаб ва узок муддатли жараён бо’либ, у сиёсий ирода, институтсионал ислоҳотлар, технологик ёндашувлар ва жамоатчилик иштирокини талаб қилади. Ҳар бир мамлакат о’зига хос шароитига мос усулларни танлаши керак, аммо муваффақиятнинг калити изчиллик, шаффофлик ва ҳар даражадаги қат’иятдир. Фақатгина ҳар томонлама ёндашув орқали коррупсияни қисқа муддатда камайтириш ва узоқ муддатда унга барҳам бериш мумкин. Коррупсияга қарши кураш комплекс ва тизимли ёндашувни талаб этади. Кучли қонунчилик, шаффоф давлат бошқаруви, жамоатчилик назорати ва юксак ҳуқуқий маданият уйғунлашган тақдирдагина бу иллатга самарали барҳам бериш мумкин. Ҳар бир фуқаронинг коррупсияга нисбатан муросасиз позитсияси эса соғлом ва адолатли жамият барпо этишнинг муҳим омилидир.
«Коррупсияга қарши кураш – бу нафақат қонунлар билан, балки жамиятнинг ақл-заковати ва ахлоқий қадриятлари билан амалга ошириладиган курашдир.»
Термиз туманлараро маъмурий суди судъяси
С.З.Каримов