Коррупцияга муросасизлик ҳар биримизнинг фуқаролик бурчимиздир.

Коррупция – инсон табиатига зид иллатдир. Шу сабабли бутун дунё бўйлаб унинг турли кўринишларига қарши ҳуқуқий ҳужжатлар қабул қилиниб, катта-катта минбарлардан мазкур омилга қарши кескин танқидий баёнотлар янграйди. Ижтимоий ҳаётда ва инсонлар учун фикр майдони қилиб яратилган ижтимоий тармоқларда ҳам ушбу иллатга нисбатан салбий фикрларни кўплаб учратамиз-ки, бу фикрлар кишилар онгида коррупцияга нисбатан таббий қаршилик ва ушбу қаршиликнинг мавжудлигини ифодалайди.

Коррупция ўзи нима, унинг қандай кўринишлари мавжуд?

“Коррупция” сўзи лотинча “corrumpere” сўзидан олинган бўлиб, “бузмоқ” деган маънони англатади ҳамда мансабдор шахсларнинг уларга берилган ваколатларидан ўзларнинг моддий ва маънавий манфаатлари йўлида фойдаланиши тушунилади.

Коррупцияга қарши бир қатор халқаро ҳужжатлари ҳам қабул қилинган бўлиб, Бирлашган Миллатлар Ташкилоти 2003 йил 31 октябрда қабул қилган “Коррупцияга қарши кураш конвенция”си уларнинг асосийларидан бири ҳисобланади ҳамда ушбу йилдан буён 9 декабр халқаро коррупцияга қарши кураш куни сифатида эътироф этилади.

Коррупцияга қарши кураш конвенцияга кўра, мазкур Конвенциянинг мақсадлари қуйидагилардан иборат:

а) янада самарали ва таъсирчан равишда коррупциянинг олдини олиш ва унга қарши курашишга қаратилган чора-тадбирларни қабул қилиш ҳамда мустаҳкамлашга кўмаклашиш;

b) коррупциянинг олдини олиш ва унга қарши курашишда, шу жумладан активларни қайтариш борасида халқаро ҳамкорлик ҳамда техник ёрдам кўрсатилишини рағбатлантириш, осонлаштириш ва қўллаб-қувватлаш;

c) ҳалоллик ва содиқлик, масъулиятлилик ҳамда оммавий ишлар ва оммавий мол-мулкни талаб даражасида бошқаришни рағбатлантириш.

Мамлакатимизда ҳам коррупцияга қарши кураш борасида бир қатор норматив ҳуқуқий-ҳужжатлари қабул қилинган бўлиб, бу борада 2017 йил
3 январь куни қабул қилинган Ўзбекистон Республикасининг “Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги қонуни асосий ҳужжат ҳисобланади.

“Коррупцияга қарши курашиш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикасининг қонунига асосан, коррупцияга қарши курашишнинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат:

қонунийлик;

фуқаролар ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларининг устуворлиги;

очиқлик ва шаффофлик;

тизимлилик;

давлат ва фуқаролик жамиятининг ҳамкорлиги;

коррупциянинг олдини олишга доир чора-тадбирлар устуворлиги;

жавобгарликнинг муқаррарлиги.

Коррупциянинг енг ёмон иллати бу ишончсизлик бўлиб, мазкур иллат алал оқибат минг машаққатлар билан барпо қилинган ва инсон тафаккурининг олий ютуқларидан бўлган давлатчиликнинг таназзулига олиб келади ҳамда кейинида кўплаб инсонлар ҳаётининг барбод бўлишига “хизмат қилади”.

Шу билан бир қаторда коррупция бошқа жиноятлар учун ҳам мотив бўлиб хизмат қилади. Хусусан, ноқонуний наркотик моддалар савдоси, тан жарохати, фирибгарлик ва бошқалар бўлиб, ушбу рўйхатнинг давоми баъзида инсон ҳаётига қарши жиноятлар билан ҳам тўлдирилишига олиб келади. Шу сабабли тергов органлари ва судлар томонидан мазкур жиноятга ҳуқуқий баҳо берилаётган вақтда коррупцион жиноятлар бошқа жиноятлар билан бирга келганлиги сабабли жиноятлар мажмуи сифатида малакаланишига сабаб бўлиб келмоқда.

Сурхондарё вилоят маъмурий

суди судья катта ёрдамчиси
А.Шапиев.

“Маъмурий судлар томонидан қонуний кучга кирган суд ҳужжатларини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўришни тартибга солувчиқонун ҳужжатларини қўллаш тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2025 йил 29 апрелдаги 9-сонли қарорининг мазмун-моҳияти

Маъмурий судлар томонидан қонуний кучга кирган суд ҳужжатларини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўришда ягона суд амалиётини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2025 йил 29 апрелдаги “Маъмурий судлар томонидан қонуний кучга кирган суд ҳужжатларини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўришни тартибга солувчи қонун ҳужжатларини қўллаш тўғрисида”ги 9-сонли қарори қабул қилинди.
Мазкур қарорга кўра, қонуний кучга кирган суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўриш институти суд ҳужжатининг қонунийлигини текшириш билан боғлиқ муносабатларни эмас, балки янги очилган ҳолатлар суднинг хулосаларига таъсир қилиш-қилмаслигини текшириш мақсадида низо ҳолатини қайта баҳолаш билан боғлиқ муносабатларни тартибга солиши, судларнинг эътибори Ўзбекистон Республикаси Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекси 29-бобининг қоидаларига кўра, суд ўзи қабул қилган ҳамда қонуний кучга кирган суд ҳужжатини ушбу бобда назарда тутилган асосларга кўра ва тартибда ишда иштирок этувчи шахсларнинг аризаларига асосан янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриши мумкинлигига қаратилиши, қайта кўрилиши мумкин бўлган қонуний кучга кирган суд ҳужжатлари деганда, суднинг ҳал қилув қарори, қарори ва ажримлари тушунилиши, янги очилган ҳолатлар деганда, очилган фактик ҳолатлар аслида мавжуд бўлиб, бироқ аризачига маълум бўлмаган ва маълум бўлиши мумкин бўлмаган, шунга кўра ишни кўриш вақтида ўрганилиши ва инобатга олиниши мумкин бўлмаган, суд ҳужжатлари қабул қилинганидан кейингина маълум бўлган ҳолатларни тушуниш лозимлиги, МСИЮтК 269-моддаси 1-бандининг мазмунига кўра иш учун муҳим аҳамиятга эга бўлган фактик ҳолатлар суд ҳужжати қабул қилинганидан сўнг вужудга келган бўлса, суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш учун асос бўла олмаслиги, суд ҳужжати қабул қилинганидан кейин вужудга келган ҳолатлар судга низонинг шу предмети бўйича янги асосларга кўра ариза (шикоят) билан мурожаат этиш учун асос бўлиши мумкинлиги қайд этиб ўтилган.
Пленум қарорида, МСИЮтКнинг 268-моддасига мувофиқ: биринчи инстанция суди томонидан қабул қилинган, қонуний кучга кирган ҳал қилув қарорлари, ажримлар янги очилган ҳолатлар бўйича шу ҳал қилув қарорини, ажримни қабул қилган суд; апелляция, кассация ёки тафтиш инстанцияси судининг суд ҳужжати ўзгартирилган ёки янги суд ҳужжати қабул қилинган қарорлари ва ажримларини қайта кўриш суд ҳужжати ўзгартирилган ёки янги суд ҳужжати қабул қилинган инстанция суди томонидан амалга оширилиши;
Агар суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўриш ҳақидаги ариза судловга тегишлилик қоидалари бузилган ҳолда келиб тушган бўлса, ариза тегишли судга юборилиши лозимлиги;
Қонуний кучга кирган суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш тўғрисидаги ариза билан мурожаат қилишга ишда иштирок этувчи шахслар, жумладан: тарафлар (уларнинг ҳуқуқий ворислари); суд ажрими билан ишга жалб этилган учинчи шахслар (уларнинг ҳуқуқий ворислари); прокурор; давлат органлари ва ўз зиммаларига юклатилган ваколатларга кўра бошқа шахслар ҳақли эканлиги;
Суд ҳужжатини янги очилган ҳолатлар бўйича қайта кўриш тўғрисидаги ариза судга ёзма шаклда ёхуд электрон ҳужжат тарзида берилиши, уни бераётган шахс ёки унинг вакили томонидан имзоланиши, аризага унинг ваколатини тасдиқловчи ҳужжат илова қилиниши кўрсатилган.
Шунингдек, Пленум қарорининг 17-бандининг 4-қисмида, МСИЮтК 269-моддасининг 2 ва 3-бандларида кўрсатилган асослар жиноят ишини жавобгарликка тортиш муддати ўтганлиги, амнистия ёки афв этиш акти қабул қилиниши, айбланувчининг вафоти муносабати билан тугатиш ҳақидаги суднинг ажрими, прокурор, терговчи ёки суриштирувчининг қарори билан аниқланган бўлса, улар суд томонидан иш учун муҳим аҳамиятга эга деб топилса, суд ҳужжатини янги очилган ҳолатларга кўра қайта кўришга асос бўлиши мумкинлиги ҳам белгиланган.

Сурхондарё вилоят маъмурий суди судьяси
Б.Муинов

СУРХОНДАРЁ ВИЛОЯТ МАЪМУРИЙ СУДИ СУДЬЯ ВА СУД ХОДИМЛАРИ ТОМОНИДАН

“Олам нурга тўлсин сен билан, Наврўз!” деган бош ғоя асосида умумхалқ сайиллари шаклида кўтаринки руҳ ва юқори даражада кенг нишонланади.

Наврўз умумхалқ байрамини юқори савияда ташкил этиш учун қуйидагиларга алоҳида эътибор қаратилади, жумладан: Сурхондарё вилоят маъмурий суди жамоаси “СУМАЛАК” сайлини ташкил этиди.

Наврўз байрами муқаддас Рамазон ойида нишонланишини инобатга олиб, кекса авлод вакилларини, хусусан, меҳнат фахрийларини ҳар томонлама эъзозлаш, “Меҳрибонлик”, “Саховат” ва “Мурувват” уйларида яшаётган шахслар, ижтимоий ҳимоя дафтарларига киритилган ҳамда кўмакка муҳтож инсонларнинг ҳолидан хабар олиш, улар учун СУМАЛАК ташкил этиш ҳамда турли хайрия тадбирларини амалга оширилди.

Наврўз муборак бўлсин олам нурга тўлсин !

Мурожаатнома юзасидан ташаккурнома

Аризачининг мурожаати Термиз туманлараро маъмурий судида қонуний ва асосли кўрилганлигидан мурожаатчи ишни кўрган судьяга нисбатан ўз миннатдорчилигини  бирдирди.

             Термиз туманлараро маъмурий судининг 2023 йил 5 декабрь кунидаги ҳал қилув қарорига кўра, аризачи Ф.Хушбаковнинг аризаси тўлиқ  қаноатлантирилган.

              Жавобгар Мажбурий ижро бюроси Шўрчи туман бўлими давлат ижрочисининг Фуқаролик ишлари бўйича Денов туманлараро судининг 2023 йил 16 мартдаги ижро ҳужжати асосида қўзғатилган ижро иши бўйича ижро ҳаракатларини лозим даражада бажаримасликда ифодаланган ҳаракатсизлиги қонунга хилоф деб топилиб, жавобгар Мажбурий ижро бюроси Шўрчи туман бўлими зиммасига мазкур ижро иши бўйича қонунда белгиланган тартибда ижро  ҳаракатларини амалга ошириш мажбурияти юклатилган.     

             Мурожаатчи Ф.Хушбаков, Ўзбекистон Республикаси Президентига Веб-сайт орқали йўллаган мурожаатида, Термиз туманлараро маъмурий суди судьяси А.Алиқуловнинг суд ишини қонун доирасида ва одилона кўрганлигидан ҳамда судья ёрдамчиси Н. Назаровнинг хам ўз ишига маъсулият ва талабчанлик билан ёндошганлигидан мамнун бўлиб, ўз миннатдорчилигини билдирган.

Ўз навбатида Сурхондарё вилоят маъмурий суди ҳам мурожаатчи Ф.Хушбаковга ижобий фикр ва мулоҳазалари  учун ўз ташаккурини билдирган.

Вилоят маъмурий суди судьяси                                                     С.Халматов

Конституция бўйича 100 саволга 100 жавоб мавзуси ҳақида

2023 йил 7 декабрь куни Сурхондарё вилоят маъмурий суди биносида Ўзбекистон Республикаси Конституцияси кунини муносиб кутиб олиш ва юксак савияда нишонлаш, мақсадида Сурхондарё вилоят адлия бошқармаси ва Сурхондарё вилоят Адвокатлар палатаси, Сурхондарё вилоят маъмурий суди,Термиз туманлараро маъмурий суди судья ва суд аппарати ходимлари иштирокида «Заковат» интеллектуал турнирини ташкил этилди.

 “Заковат” интеллектуал турнирида Конституция бўйича 100 саволга 100 жавоб бўйича савол жавоблар ўтказилиб, Сурхондарё вилоят маъмурий суди судья катта ёрдамчиси Тожимуродова Раъно Рашид қизи биринчи ўринни, Сурхондарё вилоят маъмурий суди судья катта ёрдамчиси Шапиев Алихон Усанович иккинчи ўрини ҳамда Термиз туманлараро маъмурий суди судья ёрдамчиси Назаров Немат Мамаджонович учунчи ўрини қўлга киритиб муносиб тақдирландилар.

Вилоят маъмурий суди

архив мудири                                                                Н.Рахманова

МАЪМУРИЙ СУДЛАРГА ШИКОЯТ АРИЗАСИ БИЛАН МУРОЖААТ ҚИЛИШ ТАРТИБИ

Амалдаги қонунчиликка мувофиқ қандай тоифадаги низолар бўйича маъмурий судларга мурожаат қилиш ҳуқуқи белгиланган?

-идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар юзасидан низолашиш тўғрисидаги;

-маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг, давлат бошқаруви органларининг, маъмурий-ҳуқуқий фаолиятни амалга оширишга ваколатли бўлган бошқа органларнинг (бундан буён матнда маъмурий органлар деб юритилади), фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг ва улар мансабдор шахсларининг қонунчиликка мос келмайдиган ҳамда фуқаролар ёки юридик шахсларнинг ҳуқуқларини ва қонун билан қўриқланадиган манфаатларини бузадиган қарорлари, ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) юзасидан низолашиш тўғрисидаги;

-сайлов комиссияларининг хатти-ҳаракатлари (қарорлари) юзасидан низолашиш тўғрисидаги;

-нотариал ҳаракатни амалга ошириш, фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзишни рўйхатга олиш рад этилганлиги ёки нотариуснинг ёхуд фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органи мансабдор шахсининг ҳаракатлари (ҳаракатсизлиги) юзасидан низолашиш тўғрисидаги;

-давлат рўйхатидан ўтказишни рад этиш ёхуд белгиланган муддатда давлат рўйхатидан ўтказишдан бўйин товлаш устидан шикоят қилиш тўғрисидаги;

-ушбу Кодекснинг 271-моддасида кўрсатилган инвестиция низолари бўйича;

-ушбу Кодекснинг 272-моддасида кўрсатилган рақобат тўғрисидаги;

-маъмурий ва бошқа оммавий ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган талаблар бўйича ундириш сўзсиз тартибда амалга ошириладиган ижро ҳужжати ёки бошқа ҳужжат устидан шикоят қилиш тўғрисидаги ишларни ҳал қилади;

-Суд фуқаролар ва юридик шахсларнинг бузилган ёки низолашилаётган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш тўғрисидаги маъмурий ва бошқа оммавий ҳуқуқий муносабатлардан юзага келадиган, қонун билан ўзининг ваколатига киритилган бошқа ишларни ҳам ҳал қилади.

Аризачи ушбу моддада кўрсатилган ариза (шикоят) билан бир қаторда ушбу талабларга сабабий боғланишда бўлган зарарларнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги талабни ҳам тақдим этишга ҳақли.

Изоҳ: Ушбу моддада кўрсатилган талаблардан алоҳида тарзда билдирилган зарарларнинг ўрнини қоплаш тўғрисидаги талаб тааллуқлилигига кўра фуқаролик ишлари бўйича судда ёки иқтисодий судда кўриб чиқилиши лозим.

Маъмурий судларга шикоят аризаси билан мурожаат қилишда ариза шакли қандай бўлади?

Ўзбекистон Республикаси Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекснинг 187-моддасига мувофиқ маъмурий органларнинг ва фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органларининг қарорларини ҳақиқий эмас, улар мансабдор шахсларининг, ҳаракатларини (ҳаракатсизлигини) қонунга хилоф деб топиш тўғрисидаги ариза (шикоят) ушбу Кодекснинг 128-моддасида назарда тутилган талабларга мувофиқ бўлиши керак.

Аризада (шикоятда) қуйидагилар ҳам кўрсатилиши керак:

🔸 устидан шикоят қилинаётган қарорни қабул қилган ёки шикоят қилинаётган ҳаракатни (ҳаракатсизликни) содир этган маъмурий органнинг, фуқаролар ўзини ўзи бошқариш органининг номи, мансабдор шахснинг фамилияси, исм-шарифининг бош ҳарфлари;

🔸 устидан шикоят қилинаётган қарорнинг номи, рақами, у қабул қилинган сана, устидан шикоят қилинаётган ҳаракатлар (ҳаракатсизлик) содир этилган сана ва жой;

🔸 аризачининг фикрига кўра, устидан шикоят қилинаётган қарор, ҳаракатлар (ҳаракатсизлик) туфайли унинг бузилаётган ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари тўғрисидаги маълумотлар;

🔸 аризачининг фикрига кўра, устидан шикоят қилинаётган қарорнинг, ҳаракатларнинг (ҳаракатсизликнинг) қайси қонунчиликка зид эканлиги;

🔸 аризачининг қарорни ҳақиқий эмас, ҳаракатларни (ҳаракатсизликни) қонунга хилоф деб топиш тўғрисидаги талаби.

Изоҳ: Аризага (шикоятга) ушбу Кодекснинг 130-моддасида кўрсатилган ҳужжатлар, тегишли тартибда суд ҳаражатларини тўлаганлигини тасдиқловчи(давлат божини тўлашни кечиктириш ёки бўлиб-бўлиб тўлаш, тўлашдан озод қилиш тартиби қўлланган ҳоллар бундан мустасно), шунингдек устидан шикоят қилинаётган қарорнинг матни илова қилинади.

Агар сизда ҳам юқоридаги каби муаммо ва ўз ечимини топмаётган ҳолатлар мавжуд бўлса, маъмурий судлар бундай муаммоларли ҳолатларингиз қонуний ечим топишини таъминлайди.

Сурхондарё вилоят маъмурий суди

судья катта ёрдамчиси:                                 Хуррамов Жалолиддин Шавкатович

Ҳужжатларнинг аслини қайтариш, ашёвий далилларни сақлаш ҳамда қайтариш ҳақида.

Ишда мавжуд бўлган ҳужжатларнинг асли уларни тақдим этган шахсларнинг илтимосномасига кўра суднинг ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан кейин, агар суд ҳужжатни қайтариш низонинг тўғри ҳал қилинишига зарар етказмайди деган хулосага келса, ишни юритиш жараёнида ҳал қилув қарори қонуний кучга киргунга қадар уларга қайтариб берилиши мумкин. Илтимоснома билан бир вақтда мазкур шахслар ҳужжат аслининг тегишлича тасдиқланган нусхасини тақдим этадилар ёки ишда қолаётган нусханинг аслига тўғрилиги суд томонидан тасдиқланишини илтимос қиладилар.

Ўзининг ташқи кўриниши, ички хоссалари ва мазмуни, турган жойи ёки бошқа белгилари билан иш учун аҳамиятга эга бўлган ҳолатларни аниқлаш воситаси бўлиб хизмат қила оладиган ашёлар ашёвий далиллардир.

         Ашёвий далилларни сақлаш

Ашёвий далиллар судда сақланади.

Судга олиб келиниши мумкин бўлмаган ашёвий далиллар турган жойида сақланади. Улар батафсил тавсифланиши, зарур бўлган тақдирда эса муҳрлаб қўйилиши, фотосуратга ёки видеоёзувга туширилиши лозим.

Суд ва ашёвий далилларни сақловчи уларни ўзгармайдиган ҳолатда сақлаш бўйича чоралар кўради.

Ашёвий далилларни сақлаш харажатлари Ўзбекистон Республикаси маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодекснинг 115-моддасида белгиланган қоидаларга мувофиқ тарафлар ўртасида тақсимланади.

Ашёвий далилларни қайтариш

Суднинг ҳал қилув қарори қонуний кучга киргандан кейин ашёвий далиллар кимдан олинган бўлса, ўша шахсларга қайтариб берилади ёки              суд шу ашёларга кимнинг ҳуқуқи бор деб топган бўлса, ўша шахсларга берилади ёхуд суд томонидан белгиланадиган бошқа тартибда реализация қилинади.

Айрим ҳолларда, суд ашёвий далилларни кўздан кечириб ва текшириб чиққанидан кейин, агар ашёвий далилларни тақдим этган шахслар уларни қайтариб беришни илтимос қилган бўлса ва бундай илтимосноманинг қаноатлантирилиши низонинг тўғри ҳал этилишига зарар келтирмаса,  улар кимдан олинган бўлса, ўша шахсларга ишни юритиш жараёнида    қайтариб берилиши мумкин.

Суд ашёвий далилларни қайтариш масалалари юзасидан ажрим чиқаради.

Қонунга мувофиқ айрим шахсларнинг эгалигида туриши мумкин бўлмаган ашёлар тегишли ташкилотларга топширилади.

Вилоят маъмурий суди

архив мудири                                                                      Н.Рахманова

Skip to content